چرا «گزینه ترکیبی» بهترین مدل برای دوران گذار است؟

نویسنده: راگو کندری | اندیشکده شهوند

در میان سناریوهای متعددی که برای آینده ایران مطرح شده‌اند، «گزینه ترکیبی» که از سوی پروژه شکوفایی ایران و تحت نظارت شاهزاده رضا پهلوی پیشنهاد گردیده، به‌عنوان واقع ‌گرایانه ‌ترین و اجرایی ‌ترین مسیر دوران گذار شناخته می‌شود. این گزینه نه بازگشتی صرف به گذشته است و نه ادامه ساختار موجود، بلکه مسیری نوین و علمی برای عبور کم ‌هزینه و مؤثر از بحران حاکمیت فعلی محسوب می‌شود.

در دفترچه دوران اضطرار، «گزینه ترکیبی» به‌عنوان بهترین چارچوب حقوقی برای دوران گذار معرفی شده است. این ساختار نه تکرار کامل نظام مشروطه در دوره محمدرضا شاه پهلوی است، و نه امتداد جمهوری اسلامی. بلکه مسیری مستقل است که ضمن بهره ‌گیری از تجربیات مثبت گذشته، نیازهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی امروز ایران را نیز در نظر می‌گیرد.

علت اصلی برتری این گزینه، واقعیت‌های اجرایی، نهادی، و روانی دوران گذار است. باید توجه داشت که پس از سال ۱۳۵۷، چندین نسل در ساختاری کاملاً متفاوت زیسته ‌اند. نظام آموزشی، فرهنگی و حقوقی کشور دگرگون و در بسیاری موارد تخریب شده است. در چنین شرایطی، بازگرداندن کامل ساختار گذشته بدون تطبیق با تحولات چند دهه اخیر، نیازمند بازآموزی گسترده، اصلاحات نهادی، و زمان قابل توجهی است؛ فرایندی که می‌تواند به ناپایداری و بی‌ثباتی دامن بزند.

اگر با نگاهی مدل‌محور و تحلیلی به مسئله نگاه کنیم، می‌توان سه نقطه فرضی را در نظر گرفت:

– نقطه ۱: ساختار مشروطه در دوره محمدرضا شاه
– نقطه ۲: جمهوری اسلامی
– نقطه ۳: ایران نوین، آزاد، سکولار و دموکراتیک

در این مدل، حرکت از نقطه ۲ به نقطه ۱ و سپس از آن به نقطه ۳، هم پرهزینه ‌تر و هم کندتر از مسیری است که به ‌طور مستقیم از نقطه ۲ به ۳ طی می‌شود. «گزینه ترکیبی» دقیقاً پاسخی است به این ضرورت: ساختاری انتقالی، باثبات و قابل اجرا که مسیر رسیدن به آینده ‌ای دموکراتیک را تسهیل می‌کند.

مفهوم «گزینه ترکیبی» به ‌هیچ‌وجه به معنای سازش با جمهوری اسلامی یا اصلاح‌طلبی در قالب حفظ ساختار موجود نیست. برعکس، این گزینه مبتنی بر عبور کامل از ساختار موجود است؛ اما به جای بازتولید نسخه ‌ای از گذشته، به طراحی ساختاری مدرن، علمی و بومی متکی است. ساختاری که بتواند کشور را در بحرانی‌ترین دوره تاریخ معاصر به ‌سوی دموکراسی، سکولاریسم، و عدالت انتقال دهد. در این مسیر، حق تعیین نوع حکومت—چه پادشاهی، چه جمهوری—برای مردم ایران کاملاً محفوظ و اساسی باقی خواهد ماند.

مدل‌های موفق دوران گذار در جهان—از اسپانیا پس از فرانکو گرفته تا اروگوئه، لهستان، و حتی اروپای شرقی—نشان داده‌اند که مسیرهای ترکیبی و انتقالی، در عین حفظ ثبات، می‌توانند زمینه ‌ساز دگرگونی‌های بنیادین و مردمی شوند. تمرکز این مدل‌ها بر ایجاد نهادهای موقت با مأموریت‌های شفاف، انتقال امن قدرت، و تدوین قانون اساسی نوین از دل مشارکت ملی است؛ نه تکرار صرف نسخه ‌های تاریخی یا تقلید از الگوهای خارجی.

در نهایت، «گزینه ترکیبی» انتخابی است مبتنی بر عقلانیت، تدبیر و مسئولیت ‌پذیری. راهی است برای تقویت اعتماد عمومی، ایجاد انسجام ملی، و تسریع روند گذار به ایرانی آزاد و نوین. انتخاب این مسیر، به معنای عبور آگاهانه از نوستالژی و شور، و حرکت به ‌سوی نوسازی واقعی و پایدار است.

#همكارى_ملى #پروژه_شکوفایی_ایران