خانه ای دوم برای یهودیان غرب

چرا یک ایران آزاد تحت نظام پادشاهی پارلمانی می‌تواند بار دیگر درهای خود را بگشاید،  نوشتهٔ راهگو کندری در تایمز اسرائیل

هنگامی که جمهوری اسلامی سقوط کند، ایرانیان باید آینده خود را در یک رفراندوم آزاد انتخاب کنند. اگر آنان پادشاهی پارلمانی را تحت رهبری رضا پهلوی برگزینند، ایران می‌تواند به چیزی مبدل شود که امروز معدودی آن را تصور می‌کنند: خانه ی دوم برای یهودیان غرب. این جایگزین اسرائیل نخواهد شد؛ بلکه مکانی خواهد بود که در آن زندگی، سرمایه‌گذاری و فرهنگ یهودی بار دیگر — درست همانند دوران شاه — مورد استقبال قرار می‌گیرند.

شعار «جاوید شاه» که امروز در خیابان‌های ایران طنین‌انداز است، مایه دلتنگی گذشته نیست؛ بلکه یک نیروی سیاسی است. این شعار نشان می‌دهد ایرانیان خواستار پایان حکومت روحانیون هستند. آن‌ها هویت ایرانی خود را بازمی‌طلبند و دولتی را می‌خواهند که متعلق به شهروندانش باشد، نه یک قشر روحانی انقلابی. پهلوی خواستار پیشکش شدن تاج و تخت نیست؛ پروژه شکوفایی ایرانِ او مسیری روشن را ترسیم می‌کند: رفراندومی میان پادشاهی پارلمانی و جمهوری، سپس تشکیل یک مجلس مؤسسان منتخب، رأی‌گیری درباره قانون اساسی جدید، و در نهایت انتخابات پارلمانی.

 

چرا یهودیان غرب به درگاهی دوم نیاز دارند

 

یهودستیزی در سراسر اروپا و آمریکای شمالی رو به افزایش است و ضدصهیونیست بودن به پوششی مصلحتی برای دشمنی با یهودیان بدل شده است. امروز بسیاری از نویسندگان یهودی آشکارا می‌پرسند که آیا عصر طلایی یهودیان غرب به سر آمده است، زیرا دشمنی‌ها هم در جناح چپ و هم در جناح راست در حال رشد است. بیانیه‌های همبستگی دیگر کافی نیستند؛ یهودیان غربی به گزینه‌های واقعی نیاز دارند.

اسرائیل پاسخ نخست و کانونی است و افراد بیشتری در حال انتخاب آن هستند. آمار دولت اسرائیل نشان می‌دهد که با وجود کاهش کلی مهاجرت در سال ۲۰۲۵، ورود مهاجران از ایالات متحده، فرانسه، بریتانیا و کانادا حدود ۲۵ درصد افزایش یافته و به ۸,۴۹۹ نفر رسیده است. مهاجرت یهودیان فرانسه (علیا) ۵۱ درصد، مهاجرت از بریتانیا ۲۷.۶ درصد جهش کرد و ۳,۷۸۱ آمریکایی این جابه‌جایی را انجام دادند. این‌ها ارقام کوچکی نیستند.

با این حال، اسرائیل نمی‌تواند هر ترس، هر سرمایه‌گذاری و هر جامعه‌ای را که در غرب احساس ناامنی می‌کند، جذب کند. یک ایران آزاد می‌تواند به خانه‌ای دوم و راهبردی تبدیل شود؛ جایی که سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، دانشگاهیان، هنرمندان و خانواده‌های یهودی بتوانند بدون پنهان کردن هویت خود، آینده‌ای را بنا کنند. یهودیان غربی مجبور نخواهند بود آمریکا، فرانسه، بریتانیا یا کانادا را ترک کنند؛ آن‌ها صرفاً در صورت رویگردانی و دشمنی غرب، دیگر تنها یک درِ گشوده پیش روی خود نخواهند داشت.

شالوده این پیوند از پیش وجود دارد. پیش از سال ۱۳۵۷ (۱۹۷۹)، ایران یکی از بزرگ‌ترین جوامع یهودی در جهان اسلام را با جمعیتی حدود ۸۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ نفر در خود جای داده بود. یهودیان ایرانی مدارس، بیمارستان‌ها، کنیسه‌ها و کسب‌وکارها را بنیان نهادند و در دانشگاه‌ها، مشاغل تخصصی و زندگی عمومی خوش درخشیدند. ایران در سال ۱۹۵۰ اسرائیل را عملاً (de facto) به رسمیت شناخت، میزبان یک نمایندگی اسرائیلی در تهران شد و به مسیری برای یهودیان فراری از عراق در مسیر سفرشان به اسرائیل بدل گشت. جمهوری اسلامی آن رابطه را نابود کرد، اما نتوانست پیوندی میان ایرانیان و یهودیان را که به کوروش کبیر بازمی‌گردد، محو کند.

 

از پیمان ابراهیم تا پیمان کوروش

 

یک پادشاهی آینده در ایران می‌تواند آن پیوند را در قالبی مدرن احیا کند. پهلوی متعهد شده است که یک ایران آزاد بلافاصله اسرائیل را به رسمیت بشناسد، برنامه هسته‌ای نظامی خود را پایان دهد، حمایت مالی از گروه‌های تروریستی را متوقف سازد و پیمان‌های ابراهیم را به «پیمان‌های کوروش» گسترش دهد که ایران، اسرائیل و جهان عرب را در کنار یکدیگر گردهم آورد.

نمادها از هم‌اکنون پدیدار می‌شوند. ژوئن گذشته در پاریس، سیلوان آدامز، رئیس کنگره جهانی یهودیان اسرائیل، دو مزوزا (طومار مقدس) تراشیده‌شده از سنگ اورشلیم را به پهلوی اهدا کرد: یکی برای سفارت آینده اسرائیل در تهران و دیگری برای سفارت آینده ایران در اورشلیم. وجود سفارت ایران در اورشلیم به این معنا خواهد بود که ایران، اسرائیل را خانه ملی قوم یهودی و اورشلیم را پایتخت آن می‌شناسد.

برای یهودیان غرب، این امر فضایی جدید و یهودی-ایرانی را در قلب خاورمیانه می‌گشاید. یهودیان ایرانی، اسرائیلی، آمریکایی و اروپایی دیگر توسط یک رژیم متخاصم از یکدیگر جدا نخواهند ماند؛ بلکه تجارت، فناوری، فرهنگ، خانواده و امنیت آن‌ها را به هم پیوند خواهد داد. دانشگاه‌های ایران می‌توانند پذیرای دانشجویان یهودی باشند، شهرهای ایران از سرمایه‌گذاران یهودی استقبال کنند و موزه‌های ایران به‌جای انکار، نقش‌آفرینی یهودیان در تمدن ایرانی را ارج نهند.

هدف، ایجاد موازنه‌ای راهبردی میان اسرائیل و ایران است: دو دولت قدرتمند و مستقل که در کنار هم فعالیت می‌کنند. یک ایران پارلمانی می‌تواند چیزی را به یهودیان غربی ببخشد که اسرائیل به تنهایی قادر به ارائه آن نیست؛ یعنی پایگاهی امن دیگر در منطقه، دروازه‌ای دیگر به سوی آسیا، مرزی اقتصادی تازه و جامعه‌ای دیگر که در آن یهودی بودن به چشم پدیده‌ای بیگانه نگریسته نشود. اسرائیل وطن یهودیان باقی می‌ماند و یک ایران آزاد می‌تواند به مهم‌ترین شریک آن و برای یهودیان غربیِ آینده‌نگر، خانه‌ای نوین در جوار آن تبدیل شود.